Bekijk onze vacatures
600 woorden over

… de voor- en nadelen van vrijwilligersvervoer

9 november 2021
Daan Stevens
Strategisch adviseur vervoer

Steeds meer vervoer wordt georganiseerd door vrijwilligers in ons land. Zij voorzien in een behoefte die aangewakkerd wordt door het verdwijnen van onrendabele buslijnen. Daarnaast sluit het persoonlijke, kleinschalige karakter vaak goed aan bij de behoefte van de groeiende groep ouderen. En met het tekort aan professionele taxichauffeurs worden de blikken meer dan ooit op vrijwilligers gericht. 

De positie van vrijwilligersvervoer is vaker onderwerp van discussie. Gemeenten vragen zich af of vrijwilligersvervoer de toegang tot Wmo-vervoer kan beperken. Provincies zien kansen om een gat te vullen aan de onderkant van het ov. De grens  tussen vervanging of aanvulling is niet altijd scherp te trekken.

Samen met Mirjam de Bok en Otto Cazemier van Mobycon verken ik in een serie blogs de voors en tegens van vrijwilligersvervoer als alternatief voor verdwijnende ov-lijndiensten. In ons vorige artikel gingen we in op dreigende mobiliteitsarmoede. Nu zetten we de voor- en nadelen van vrijwilligersvervoer op een rij.

De voordelen van vrijwilligersvervoer

Ondanks dat er een groot aanbod is aan vervoersdiensten door vrijwilligers, is er geen breed gedragen consensus over de rol die dit vervoer kan hebben. 

Vrijwilligersvervoer heeft een aantal sterke punten:

Kritische vragen

Er zijn ook een aantal kritische vragen te stellen bij het inzetten van vrijwilligersvervoer als alternatief voor professioneel vervoer:

Daarnaast geldt dat het aanbod van vrijwilligersvervoer vaak versnipperd is en alleen bekend bij een specifieke doelgroep, waardoor het niet door iedereen gebruikt kan worden.

Aandacht voor kwetsbare doelgroepen

Door deze specifieke kenmerken en vraagpunten kan het vrijwilligersvervoer niet altijd een volwaardig alternatief vormen voor professioneel vervoer. Maar dit hoeft niet altijd een probleem te zijn, zolang het ook niet wordt ingezet als substituut. En het  is zeker geen reden om vrijwilligersvervoer niet te stimuleren. 

In het Wmo-vervoer is vrijwilligersvervoer interessant als aanvulling op de mobiliteitsmogelijkheden. Iedere gemeente heeft tenslotte een professioneel Wmo-vervoersysteem dat het vangnet vormt voor inwoners met een beperking. 

Als vervanging voor verdwijnende ov-buslijnen bedient het vrijwilligersvervoer andere doelgroepen. Groepen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer, maar niet in aanmerking komen voor het professionele Wmo-vervoer. Bijvoorbeeld: 

Per doelgroep zou je goed moeten kijken welke eisen dit stelt aan het vrijwilligersaanbod. Als hier niet voldoende aandacht aan wordt gegeven dreigen juist die kwetsbare groepen buiten de boot te vallen.

De motiliteit benadering

Om ervoor te zorgen dat vraag en aanbod naar vervoer goed met elkaar matchen is het goed om naar de ‘motiliteit’ benadering van Vincent Kaufmann te kijken. 

Motiliteit is het vermogen om mobiel te zijn. Drie variabelen zijn hiervoor bepalend: 

  1. Toegang tot vervoer/ beschikbaarheid; 
  2. Vaardigheden om met de vervoersmogelijkheden om kunnen gaan; 
  3. Toe-eigening: voorkeuren, waarden, normen over het vervoersaanbod. 

Bij de inzet van vrijwilligers moet niet alleen het vervoersaanbod goed zijn afgestemd op de mobiliteitsvraag. Ook moeten de competenties van de potentiële gebruikers zodanig zijn dat zij het aanbod ook daadwerkelijk kunnen gebruiken. De toe-eigening van het vervoersaanbod is voor een vrijwilligersvervoersysteem een kans. 

De positieve motivatie van de vrijwilligers en het feit dat ze minder tijdsdruk hebben, maken dat zij passagiers op een andere manier benaderen en aandacht geven. Hierdoor neemt de kans op het toe-eigenen van het vervoersaanbod toe.

Vindt u dat er nog een belangrijk onderdeel onbenoemd is in dit stuk, of heeft u zelf een uitdaging met betrekking tot dit thema, neem gerust contact op!

Terug naar overzicht
Gerelateerd

Vrijwilligersvervoer als oplossing voor mobiliteitsarmoede

De uitslagen van de ov-klantbarometer onderstrepen het: het ov-netwerk in Nederland is een steeds aa...

Gerelateerd

Niet in de stress schieten!

Waarom WMO-consulenten een OV-ambassadeur klaar moeten hebben staan Een vrouw van rond de 75 jaar. L...

scroll