Er gebeurt veel rond data in het doelgroepenvervoer. Op verschillende plekken wordt gewerkt aan landelijke monitoring en standaardisering van mobiliteitsdata. Tegelijkertijd verandert de manier waarop taxivervoergegevens worden geregistreerd door de overgang van de Boordcomputer Taxi (BCT) naar de Centrale Database Taxivervoer (CDT). Deze ontwikkelingen hebben iets gemeen. Data wordt steeds belangrijker voor goed doelgroepenvervoer en krijgt waarde als partijen dezelfde definities gebruiken en samenwerken.
Data helpt om achteraf te rapporteren en geeft inzicht in de dagelijkse uitvoering van het vervoer. Met dat inzicht kunnen opdrachtgevers en vervoerders de kwaliteit bewaken en verbeteren.
Als we data willen gebruiken om kwaliteit te beoordelen, moeten we dezelfde taal spreken. Dat vraagt om afspraken over wat gegevens betekenen, hoe partijen ze aanleveren en hoe systemen ze op een uniforme manier uitwisselen.
De praktijk: Een chauffeur haalt zes kinderen thuis op om ze naar school te brengen. Hij vertrekt op tijd en alle kinderen staan binnen of buiten al op hem te wachten. Na een gezellige rit komen ze aan bij school. De chauffeur helpt de kinderen uit de bus en brengt ze naar het schoolplein, waar een leerkracht ze verder begeleidt.
Op weg terug naar zijn bus kijkt de chauffeur nog even om. De kinderen spelen op het schoolplein. Dan gaat de zoemer en gaan ze naar binnen. Eenmaal terug in zijn bus drukt de chauffeur op een knop om te melden dat de leerlingen zijn uitgestapt. Een prima rit, mooi op tijd, zou je denken. Maar de chauffeur drukt om 08.35 uur op de knop, terwijl de school om 08.30 uur begint. Als die afmeldtijd in de rapportage telt als aankomsttijd, staan alle zes de leerlingritten als te laat geregistreerd.”
Hoe ritgegevens de kwaliteit van doelgroepenvervoer zichtbaar maken
Komt een voertuig op tijd? Hoelang zit een reiziger in het voertuig? Hoeveel ritten worden gecombineerd? Hoe vaak wordt een rit als loos gemeld? En komen de gefactureerde ritten overeen met de ritten die daadwerkelijk zijn uitgevoerd?
Het zijn vragen die rechtstreeks te maken hebben met de kwaliteit en doelmatigheid van het vervoer. Om ze goed te kunnen beantwoorden, moeten de onderliggende gegevens betrouwbaar en bruikbaar zijn.
Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is het in de praktijk niet altijd. Een begrip als ‘aankomsttijd’ kan bijvoorbeeld verwijzen naar de geplande, afgesproken of werkelijke aankomsttijd. Ook begrippen als stiptheid, ritstatus en reisduur kunnen partijen verschillend uitleggen. Om te beoordelen wat een afwijking zegt over de kwaliteit van het vervoer, moet je weten hoe de registratie tot stand is gekomen.
Van BCT naar CDT en meer uniforme vervoersdata
Een concrete ontwikkeling is de overgang van de Boordcomputer Taxi (BCT) naar de Centrale Database Taxivervoer (CDT). De CDT is op 1 juli 2025 in werking getreden. Tot 1 januari 2028 geldt een overgangsperiode waarin taxiondernemingen en chauffeurs kunnen overstappen. Vanaf die datum moeten zij een registratiemiddel gebruiken dat gegevens aanlevert aan de CDT. De Inspectie Leefomgeving en Transport gebruikt die gegevens voor toezicht op het taxivervoer, onder meer op arbeids- en rusttijden.
Binnen het doelgroepenvervoer wordt ook gewerkt aan landelijke monitoring en meer uniforme data. Standaardisering moet het makkelijker maken om gegevens te delen, te combineren en op dezelfde manier te gebruiken. Daarvoor zijn afspraken nodig over de vorm en de betekenis van de gegevens.
Doelgroepenvervoer wordt bovendien steeds vaker bekeken als onderdeel van een breder systeem van publieke mobiliteit. Als verschillende vormen van vervoer beter op elkaar moeten aansluiten, geldt dat ook voor de informatie erachter. Systemen moeten gegevens kunnen uitwisselen en de betrokken partijen moeten die gegevens op dezelfde manier kunnen uitleggen.
Samen afspraken maken over data in het doelgroepenvervoer
De inrichting van systemen, de manier waarop het vervoer wordt geregistreerd en de afspraken over aanlevering en interpretatie bepalen samen hoe bruikbaar de informatie is. Opdrachtgevers, vervoerders, softwareleveranciers en adviseurs brengen ieder hun eigen kennis en belangen mee.
Door kennis uit beleid, uitvoering, techniek en analyse bij elkaar te brengen, kunnen partijen afspraken maken waar iedereen in de praktijk mee uit de voeten kan. Dat maakt de gegevens betrouwbaarder en beter bruikbaar. Uiteindelijk profiteert vooral de reiziger. Hoe beter we begrijpen wat er in de uitvoering gebeurt, hoe beter we kunnen zien wat goed gaat en waar het vervoer beter kan.
Van landelijke standaarden naar de dagelijkse praktijk
Bij Forseti zien we kansen in initiatieven die vervoersdata beter beschikbaar maken, landelijk inzicht bieden en afspraken standaardiseren. De volgende stap is om die ontwikkelingen te laten aansluiten op de dagelijkse praktijk van het doelgroepenvervoer.
Daarvoor is kennis van de hele keten nodig. Opdrachtgevers, vervoerders, softwareleveranciers en adviseurs kunnen samen beoordelen welke afspraken waardevol zijn en wat er nodig is om die in de praktijk toe te passen.
Forseti als ontwikkelcentrum voor uniforme data en uitvoeringskwaliteit
Bij Forseti werken we samen met veel opdrachtgevers en vervoerders. We zien veel vervoersdata en adviseren over hoe partijen die op dezelfde manier kunnen interpreteren. Daarbij zien we waar interpretaties uiteenlopen en welke vragen dat in de praktijk oplevert.
We volgen de ontwikkelingen in landelijke netwerken en ondersteunen de betrokken partijen bij het maken van gezamenlijke afspraken over data. Zo helpen we een basis te leggen om de kwaliteit van het doelgroepenvervoer te blijven verbeteren.